Tarihte Bugün: Lale Devri'nin meşhur şairi

Tarihte+Bug%C3%BCn:+Lale+Devri%E2%80%99nin+me%C5%9Fhur+%C5%9Fairi
ABONE OL

Osmanlı Devleti'nde, 1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşması ile başlayıp, 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı ile sona eren döneme Lale Devri denir. İşte bu döneme imzasını atan önemli isimlerden biridir Nedim... Şöhretini Lale Devri'nde kazanmış, Osmanlı'nın en önemli divan şairlerinden biridir...

Nedim Kimdir?
 
Yaşamı ve eserleriyle tam anlamıyla Lale Devri'ni yansıtan Osmanlı'nın en öenmli şairlerinden olan Nedim, 1681 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Asıl adı Ahmed olan Nedim'in babası, Sultan İbrahim'in iktidarı esnasında kazaskerlik görevinde bulunan Mehmed Efendi'dir. Daha çok küçük yaşlardayken medrese eğitimi almaya başlayan Nedim, Arapça ve Farsça bilmektedir.
 
Şiir yazmayı seven Nedim, her zaman bir şair olarak tanınma gayreti içindeydi. Bu nedenle,Osmanlı Sadrazamı Ali Paşa'ya birkaç kaside yazdı. Ama Topkapı Sarayı'na girişini sağlayan Ali Paşa'nın halefi olan Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'ya yazdığı kasideler oldu. 
 
Daha sonra ise, Lale Devri'nin önemli isimlerinden olan Damat İbrahim'in himayesine giren Nedim, kendisini meşhur edecek eserlerini ortaya koydu. Şair gerek yaşamı, gerekse şiiri ile estetik, sanat ve eğlence eğilimleri ile göze çarpan bu devrin önemli bir temsilcisi olarak kabul görmektedir.
 
Şiir Anlayışı
 
Divan edebiyatının önemli şairlerinden biri olarak görülen Nedim, gerek kaside'lerinde, gerekse tebrik ve kutlama amaçlı yazdığı şiirlerinde çağdaşı Divan şiirlerinde gözüken kalıp, imge ve kelime haznesini tekrarlayan Nedîm; şarkı ve gazellerinde ise hem dil hem de içerik bakımından yenilikçi bir yola girmiş görünüyor.
 
Şiirlerinde genellikle zevk ve aşkı işleyen şair, devlet büyüklerine kasideler sundu. Aşk ve şarap kavramlarının sık sık geçtiği gazeller yazdı. Çağının bütün yaşantısı, bayramlar, helva sohbetleri, şehzadelerin doğuşu, düğünler, güzel yapılar onu etkiliyor, bu olaylar hiç değilse bir "tarih düşürmesine" vesile oluyordu.
 
Eserleri Nedîm Dîvânı adı altında toplanmıştır. Bu Dîvân'ın bilinen en eski tarihli nüshası; tahminî H. 1149 (M. 1737) yılına ait olan ve Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi Y. 13 numarada kayıtlıdır.
 
Ölümü
 
Osmanlı Devleti'nde Lale Devri'ni bitiren isyan olan Patrona Halil İsyanı sırasında ödlüğü kabul edilen Nedim'in aslında neden ve nasıl öldüğüne dair net bir bilgi yoktur. Ölümü genellikle rivayetlerle anlatılır. En meşhur rivayet, isyankârlardan kaçarken Beşiktaş'taki evinin çatısından düşerek öldüğü yönündedir. Diğer bir rivayette aşırı alkolden öldüğü söylenir. Bir başka rivayet ise, Damad İbrahim Paşa ve şürekâsına yapılan işkenceden ötürü dehşete kapılıp korkudan öldüğü şeklindedir. Nedîm'in mezarı, Üsküdar'da Karacaahmet Mezarlığında bulunmaktadır.
 
30 Ekim tarihinde yaşanmış önemli olaylar;
 
1757 - Osmanlı Padişahı III. Mustafa'nın tahta çıkışı.
 
1873 - Teodor Kasap tarafından çıkarılan mizah gazetesi Hayal yayınlanmaya başlandı.
 
1905 - Aspirin ilk kez satışa sunuldu.
 
1918 - Çekoslovakya'da Cumhuriyet ilan edildi.
 
1918 - I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı İmparatorluğu ile galip devletler arasında Mondros Mütarekesi imzalandı.
 
1919 - Sedat Simavi tarafından çıkarılan siyasi mizah dergisi Diken yayınlanmaya başladı.
 
1920 - Kars'ın kurtuluşu: Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir Paşa komutasındaki Ordu büyük bir zafere imza attı.
 
1920 - Avustralya Komünist Partisi Sidney'de kuruldu.
 
1923 - Mustafa Kemal Paşa, Başbakanlığa İsmet Paşayı (İnönü) atadı.
 
1937 - Ankara Gar binası törenle açıldı.
 
1942 - İngiliz ordusu, El Alameyn'de Alman ordusuna karşı saldırıya geçti.
 
1956 - Birleşik Krallık ve Fransa, İsrail ve Mısır'a Süveyş Kanalı'nı 12 saat içinde terk etmelerini bildirdi.
 
1960 - Birleşik Krallık'ta ilk başarılı böbrek nakli Michael Woodruff tarafından gerçekleştirildi.
 
1961 - Türkiye ve Almanya resmî işçi alım anlaşmasını imzaladılar.
 
1970 - Vietnam'da son altı yılın en şiddetli muson yağmurları: 293 kişi öldü, 200 bin kişi evsiz kaldı.
 
1973 - Boğaziçi Köprüsü, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından açıldı.
 
1974 - Muhammet Ali, Kinşasa-Zaire'de George Foreman'ı yenerek tekrar dünya ağır sıklet boks şampiyonu oldu.
 
1980 - Bülent Ecevit, CHP Genel Başkanlığından istifa etti.
 
1980 - El Salvador ve Honduras sınır ihtilaflarına son veren bir barış antlaşması imzaladılar. İki ülke 1969'da aralarında yaptıkları bir millî futbol maçından sonra tarihe "Futbol Savaşı" olarak geçen beş günlük bir savaşa tutuşmuşlardı.
 
1983 - Erzurum ve Kars'ta meydana gelen depremde, 1330 kişi öldü, 534 kişi yaralandı.
 
1983 - Arjantin'de yedi yıllık askerî rejim sonrasında ilk demokratik seçimler yapıldı.
 
1984 - Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Mürted'de uçak fabrikasının (TAI) temelini attı.
 
1995 - Kanada'nın Québec Eyaletinde özerklik isteyenler, bu konuda yapılan halk oylamasını kıl payıyla kaybettiler (Oy oranı 49.4% 'a 50.6% idi). Kazansalardı Québec'in Kanada'dan bağımsızlığı için görüşmelere başlayacaklardı.
 
2001 - Michael Jackson, Invincible albümünü piyasaya sürdü.
 
 
 
Hazırlayan:Burçin TÜRKOĞLU
>