Tarihte Bugün: İlk Türk sinemacısı Fuat Uzkınay kimdir?

Tarihte+Bug%C3%BCn:+%C4%B0lk+T%C3%BCrk+sinemac%C4%B1s%C4%B1+Fuat+Uzk%C4%B1nay+kimdir?
ABONE OL

Her şeyin bir ilki olduğu gibi Türk sinemasının da bir ilki var... İlk Türk sinemacısı Fuat Uzkınay adını tarihe yazdırmış, Türk sinemasına önemli katkılar yapmıştır. Fuat Uzkınay'ın hayat hikayesi sizlerle...

Fuat Uzkınay kimdir?
 
1888 yılında Üsküdar'da dünyaya gelen Fuat Uzkınay, ilk Türk sinemacısı olarak bilinmektedir. İlk ve orta eğitimini İstanbul'da tamamlayan Uzkınay, İstanbul Sultanisi'ni bitirdikten sonra İstanbul Dâr-ül Fünûn'un fizik-kimya bölümüne girdi.
 
Türkiye'de sinemaya olan ilginin artması Uzkınay'ı sinemaya yönlendirdi. Dahiliye müdürlüğü yaptığı okulda öğrencilere sinemayı tanıtan ve öğreten dersler verdi.
 
Daha sonra Türkiye'de bir ilke imza atan Fuat Uzkınay, Şehzadebaşı'nda Millî Sinema adı verilen ve daha sonra "Ali Efendi Sineması" adını alan ilk Türk sinemasının 19 Mart 1914 tarihinde açılmasında Uzkınay'ın büyük emeği geçmiştir.
 
Türkiye'de sinemayı halka ilk tanıtan Sigmund Weinberg'den sinema oynatıcısının kullanılmasını öğrenen Uzkınay, askerliğini yaparken yine bir ilke imza attı. 14 Kasım 1914 Cumartesi günü Ayastefanos'taki Rus Abidesi'nin yıkılışını 150 metrelik filme çekerek, Türk sinemasında ilk kez film çeken kişi oldu. Bir yıl sonra (1915) Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emriyle Merkez Ordu Sinema Dairesi (MOSD) kurulunca, kurumun başına Sigmund Weinberg getirilirken, yardımcısı Fuat Uzkınay oldu.
 
Almanya'da filmcilik konusunda eğitim gördü. İlk konulu film olan Himmet Ağa'nın İzdivacını büyük zorluklarla bitirebildi.
 
Fuat Uzkınay, sinemaya alanında yaptığı önemli atılımları geri bırakarak 1956 yılında hayatını kaybetti.Ankara'da bulunan Türk Silahlı Kuvvetleri Foto Film Merkezi Komutanlığı'nın bir stüdyosuna hizmetlerinden dolayı Uzkınay'ın adı verildi.
 
 
Filmografi
 
Yönetmen
 
İzmir Zaferi / İstiklal - 1942
Zafer Yollarında - 1923
Himmet Ağa'nın İzdivacı - 1918
Leblebici Horhor Ağa - 1916
Meclis-i Mebusan-ı Osmani'nin 1330 senesi devre-i içtimaiyyesi resm-i küşadı - 1914[3]
Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı - 1914
 
Yapımcı
 
Bican Efendi Mektep Hocası - 1921
Bican Efendi'nin Rüyası - 1921
Binnaz - 1919
Mürebbiye - 1919
Himmet Ağa'nın İzdivacı - 1918
Bican Efendi Vekilharç - 1917
 
Görüntü yönetmeni
 
Boğaziçi Esrarı / Nur Baba - 1922
Bican Efendi Mektep Hocası - 1921
Bican Efendi'nin Rüyası - 1921
Binnaz - 1919
Mürebbiye - 1919
Tombul Aşığın Dört Sevgilisi - 1919
Himmet Ağa'nın İzdivacı - 1918
Bican Efendi Vekilharç - 1917
Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı - 1914
 
Eser
 
Zafer Yollarında - 1923
 
 
14 Kasım tarihinde yaşanmış önemli olaylar;
 
1918 - Çekoslovakya'da cumhuriyet ilan edildi.
 
1922 - BBC, Birleşik Krallık'ta radyo yayınlarına başladı.
 
1922 - Tekirdağ'ın Malkara ilçesinin kurtuluşu.
 
1925 - Sivas'ta bazı kişiler şapka inkılabına karşı duvarlara yazılar astı. İmamzade Mehmet Necati, bu nedenle idama mahkûm oldu.
 
1940 - Birleşik Krallık'ın Coventry şehri hava saldırısına uğradı; 100 sivil öldü.
 
1941 - Türkçe Terimler Cep Kılavuzu yüksek okul öğretmenlerine dağıtıldı.
 
1944 - Ahıska Türkleri'nin Ahıska'dan sürülmesi.
 
1958 - Hukuk Profesörü Ragıp Sarıca, "Gazetecilerin tevkif edildiği yerde demokrasi yoktur" dedi.
 
1960 - Yassıada duruşmalarında, eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu'yla ilgili döviz yolsuzluğu davası başladı. Aynı gün, eski Başbakan Adnan Menderes’in yargılandığı "Bebek Davası"nda delil olarak bebeğin kemikleri Ankara'dan getirildi.
 
1964 - Amerikalı aktör Kirk Douglas, "iyi niyet elçisi" olarak Türkiye'ye geldi. Başbakan İsmet İnönü, Douglas'ı kabul etti.
 
1969 - Muammer Kaddafi, Libya'daki bütün yabancı bankaları kamulaştırdı.
 
1969 - NASA, Ay yüzeyindeki ikinci insanlı görev için Apollo 12 uzay aracını fırlattı.
 
1971 - Mariner 9, Mars gezegenine ulaştı ve başka bir gezegenin yörüngesinde dönen ilk uzay aracı olma unvanını kazandı.
 
1972 - İsmet İnönü, 5 Kasım'da CHP’den, bugün de milletvekilliğinden istifa etti.
 
1975 - İspanya, Batı Sahra'daki egemenlik hakkından vazgeçti.
 
1976 - Çayırhan Termik Santrali ve Kömür Üretim Tesislerinin temeli atıldı.
 
1983 - Barış Derneği davası sonuçlandı. 18 kişi 8 yıl, 5 kişi de 5 yıl hapis cezasına mahkûm oldu.
 
1984 - Türkiye millî futbol takımı, kendi sahasında İngiltere'ye 8-0 yenildi.
 
1985 - Demokratik Sol Parti (DSP) kuruldu.
 
1991 - Anadoluhisarı açıklarında koyun yüklü bir yabancı gemi, başka bir yabancı bandıralı gemiyle çarpıştı; 2 gemici kayboldu, 22 bin koyun boğuldu.
 
1993 - Naim Süleymanoğlu, Dünya Halter Şampiyonası'nda üç altın madalya kazandı.
 
2002 - 1993`te 2 CIA mensubunu öldürmekten mahkûm olan Pakistanlı Aimal Han Kasi, Virjinya`da zehirli iğneyle idam edildi.
 
 
Hazırlayan:Burçin TÜRKOĞLU
>