Tarihte Bugün: Boxer Ayaklanması

Tarihte+Bug%C3%BCn:+Boxer+Ayaklanmas%C4%B1
ABONE OL

Kore'nin egemenliği için Japonya ile savaşan Çin, bu savaşta büyük yenilgiye uğradı. Japonya'ya verdiği ödünleri Batılı devletler tarafından geri alan Çin, bu iyiliğin karşılığını daha ağır ödeyecek ve Avrupalı devletlerin açık pazarı haline gelecekti...

 
Boxer ya da Boksör Ayaklanması
 
19.yüzyılda Batı'nın Çin üzerindeki ekonomik ve siyasi etkisine karşı çıkartılan ayaklanmadır Boxer ayaklanması...
 
Kore'nin egemenliği için Japonya ile savaşa tutuşan Çin,bu savaştan ağır bir yenilgi aldı. Şimonoseki Barışı ile Japonya'ya önemli ödünler vermişti. Ancak, Japonya, uzakdoğuda güçlü bir devletti ve dahada güçlenmesini Avrupa devletleri istemiyordu. Bu nedenle, Avrupalı devletler ve Rusya'nın desteği ile Çin, kaybettiklerini Japonya'dan geri aldı.
 
Ancak siyaset bu kadar basit değildi... Batılı devletler yardımların bedelini Çin2den çok ağır bir şekilde alacaktı. Çin, Japonya'ya verdiği ödünleri geri almıştı. Ancak, bunun karşılığı Batılı devletlere daha fazlasını vermek olacaktı. Öyle de oldu ve  Rusya, İngiltere ve Fransa Çin'in ekonomik bakımdan önemli bölgelerini işgal ettiler ve Çin'i parçaladılar.
 
Çin'in Japonya karşısında yenilgisi ve Batılı devletler tarafından parçalanması ülkede milliyetçi hareketleri canlandırdı.1870 yılında gizli olarak dinsel nitelikli Boxer Cemiyeti kuruldu. Cemiyet, yabancı güçlerin Çin'deki etkinliklerine karşı harekete geçti.1899 yılının Kasım ayında ayaklanan Boxer'lar Çin'deki yabancı temsilciliklere, misyonerlere ve yabancı devletlerce yapılmakta olan demiryollarına ve buradaki işçilere saldırdılar.
 
Bu ayaklanma, Batılı devletlerinde hoşuna giden bir durum değildi, nitekim emellerine giden yolda engel istemeyeceklerdi! Bu nedenle,İtalya, ABD, Fransa, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Japonya, Almanya, Birleşik Krallık ve Rusya "Sekiz Devlet İttifakı"nı kurdular. Pekin'e doğru ilerleyen ordu 14 Ağustos 1900 tarihinde Pekin'i ele geçirdi. 
 
Ayaklanma, bastırıldı ve Çin çok büyük bir zarar tazminatı ödemek zorunda bırakıldı. Çin'in son taksidi 1940 yılında bitecek olan bu tazminatı ödemesinin olanağı yoktu. Ancak, "aşırı tazminat" Avrupa'nın yaygın bir sömürü ve baskı taktiğiydi. Çin, bu borcu ödemek için Avrupa devletlerinden borç alacak ve Avrupa'nın daha çok etkisi altına girecekti.
 
 
Ayaklanma Neden Başarısız Oldu?
 
ülkesind eyabancı güçleri istemeyen Boxer Cemiyeti'nin çıkardığı ayaklanma başarı gösteremedi. Bunun nedenleri;
 
-Bilinçsiz, dağınık bir direnme ve bağnazca saldırı Avrupa'nın üstün örgütlenme yeteneği karşısında tutunamadı.
-Halk kitleleriyle aydınlar arasında kopukluk vardı.
-Büyük toprak sahiplerinin bulunmadığı Çin'de toprak ufak parçalara bölünmüştü. Bu yüzden Çin köylüsünün çoğunluğunun, yabancılarla işbirliği yapan büyük toprak sahiplerinden kurtulmak gibi bir derdi yoktu.
 
Sonuç olarak ise;Çin halkının kitleler halinde Boxer Ayaklanması'na ve aydınların 19. yüzyıl sonu 20. yüzyıl başında yabancılara karşı yürüttüğü milliyetçi direnişe katılmaması sömürgeci devletlerin işini kolaylaştırmıştır. Sonuçta Çin'in açık pazar konumu pekişmiştir.
 
 
7 Eylül tarihinde yaşanmış önemli olaylar;
 
70 - İmparator Titus komutasındaki Roma İmparatorluğu Ordusu, Kudüs'ü işgal etti ve şehir yağmalandı.
 
1776 - Dünyada ilk kez bir denizaltı saldırısı düzenlendi. Amerikalıların imal ettiği Turtle (Kaplumbağa) adlı araç suyun altından giderek New York Limanı'nda demirlemiş bulunan İngiliz Kraliyet Donanması'nın bayrak gemisi HMS Eagle'ın altına zaman ayarlı bir bomba iliştirdi. Ancak saldırı başarısız oldu.
 
1782 - William Herschel, kendi tasarımı olan teleskopla Satürn Bulutsusunu keşfetti.
 
1812 - Moskova'ya yürüyen Napolyon, Rusları şehrin 70 mil batısındaki Borodino'da yendi.
 
1813 - "Sam Amca" takma ismi, ABD için ilk defa yerel bir gazetede kullanıldı.
 
1822 - Portekiz'in sömürgesi olan Brezilya bağımsızlığına kavuştu.
 
1901 - 19. yüzyılda, Batı'nın Çin üzerindeki ekonomik ve siyasi etkisine karşı çıkartılan Boxer Ayaklanması sona erdi.
 
1916 - İngiliz uçakları, Haydarpaşa Garı'nı bombaladı.
 
1956 - BM'de Köleliğin, Köle Ticaretinin ve Köleliğe Benzer Kurum ve Uygulamaların Kaldırılması Ek Sözleşmesi kabul edildi.
 
1958 - Ana Muhalefet lideri, CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, "Sehpalar kurulursa nasıl işleyeceğini kimse bilemez" dedi. Demeç; Başbakan Adnan Menderes'in, "idam sehpalarında can verenlerden ders alsalar ya" açıklamasına yanıttı.
 
1977 - İstanbul'da tüp gaz kuyrukları. Tüp gaz, peşin parayla sıra numarası alınarak satılıyor.
 
1978 - İran'da Şah Muhammed Rıza Pehlevi karşıtı gösterilere 20 bin kişi katıldı.
 
1979 - İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı, Dostlar Tiyatrosu'nun “Brecht Kabare” oyununu yasaklandı.
 
1982 - Esenboğa katliamı sanığı Levon Ekmekçiyan, tek celsede idam cezasına çarptırıldı.
 
1985 - Kuşadası yakınlarındaki yangın söndürme çalışmalarında 14 er yanarak öldü.
 
1986 - Desmond Tutu, Güney Afrika'da ilk siyahi Anglikan Kilisesi lideri oldu.
 
1986 - Şili'de Pinochet suikasta uğradı; 5 koruması öldü, Pinochet ise yara almadan kurtuldu.
 
2011 - Lokomotiv Yaroslavl buz hokeyi takımını taşıyan Yak-Servis 9634 sefer sayılı Yakovlev Yak-42 tipi uçak, Yaroslavl Havalimanı'ndan kalkışının ardından İdil Nehri'ne düştü. Uçakta bulunan 45 kişiden 43'ü olay anında, Alexander Galimov ise 5 gün sonra hayatını kaybetti. Kazada sadece uçak mühendisi Alexander Sizov hayatta kaldı.
 
 
 
Hazırlayan:Burçin TÜRKOĞLU
 
>