Tarihte Bugün: Bir dilin son kalesi

Tarihte+Bug%C3%BCn:+Bir+dilin+son+kalesi
ABONE OL

19.yüzyılda gerçekleşen Çerkes Sürgünü ile ataları Osmanlı topraklarına yerleşmişti. Ölümüne kadar Manas'ın Hacıosman köyünde yaşayan Tevfik Esenç, Ubıhça dilini son konuşan kişi olarak tarihe geçmişti...

 
Tevfik Esenç Kimdir?
 
 19. yüzyılda, özellikle 1864 yılında yoğunlaşmak ve başta Adığeler ve Abhazlar olmak üzere, Kuzey Kafkasya halklarının katli ve Osmanlı topraklarına yönelik zorunlu göçleri olarak bildiğimiz Çerkes Sürgünü olayı sonunda bir milyondan fazla insan Osmanlı topraklarına yerleşmiştir.
 
Tevfik Esenç'in ataları işte bu sürgün ile Osmanlı topraklarına yerleşmiş ve Esenç, tüm ömrünü Manyas'ın Hacıosman köyünde geçirmiştir. Esenç, bu köyde, Ubıhça konuşan ebeveynleri tarafından büyütülmüştür. 
 
 
Ubıhça dili, Kuzeybatı Kafkas dillerinden bir tanesiydi.Tevfik Esenç, bu dili konuşabilen son bireydi ve bu durum Fransız dilbilimci Georges Dumézil'in dikkatini çekmiştir. Bunun üzerine çalışma yürüten Georges Dumézil ve ekibin Esenç'in sesini kaydetti. Bu ses kaydı ile,Ubıhlar'ın kültürü, mitolojisi ve gelenekleri hakkında da geniş bilgi sağlamıştır. Bu konuda kendisi, yaşadığı süre boyunca sürekli başvuru kaynağı olmuştur.
 
Tevfik Esenç, akıcı bir şekilde Türkçe konuşabilmekteydi.  Georges Dumézil'in kayıtlarına göre ise,standart Ubıhça konuşmaktadır. Tevfik Esenç, 7 Ekim 1992'de 88 yaşındayken ölmüştür. Mezarı başına yazılmasını istediği ithaf şu şekildedir: "Bu Tevfik Esenç'in mezarıdır, o Ubıhça'yı konuşan son kişiydi."
 
7 Ekim tarihinde yaşanmış önemli olaylar;
 
1337 - İngiltere kralı III. Edward'ın Fransa tahtında hak iddia etmesiyle 116 yıl sürecek Yüz Yıl Savaşları başladı.
 
1571 - Osmanlı, Haçlı donanmasına karşı İnebahtı Deniz Savaşında yenilerek yükselme döneminde ilk savaş kaybını yaşadı.
 
1737 - Yüksekliği 13 metreyi bulan dalgalar, Bengal'de (Hindistan) 300.000 kişinin ölümüne yol açtı.
 
1769 - İngiliz kâşif Kaptan Cook Yeni Zelanda'yı keşfetti.
 
1806 - Karbon kağıdının patenti Birleşik Krallık'ta alındı.
 
1826 - Amerika Birleşik Devletleri'nde ilk demiryolu hattı Massachusetts'te hizmete girdi.
 
1879 - Alman İmparatorluğu ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu arasında İkili İttifak kuruldu.
 
1897 - Rusya'daki komünist Yahudi işçilerin derneği Bund kuruldu.
 
1913 - Amerikalı iş adamı Henry Ford, üretimde yürüyen bant tekniğini kullanmaya başladı.
 
1919 - Faaliyetini sürdüren en eski havayolu şirketi KLM Hollanda'da kuruldu.
 
1920 - T.C. Resmî Gazete kuruldu.
 
1922 - Şile'nin (İstanbul) İngiliz işgalinden kurtuluşu.
 
1970 - Richard Nixon, Vietnam Savaşı'na son verecek beş maddelik barış önerisini açıkladı.
 
1971 - Umman, Birleşmiş Milletler'e üye oldu.
 
1971 - Michael Jackson, henüz 13 yaşındayken ilk teklisini( "Got to Be There" ) çıkardı.
 
1977 - SSCB'nin 3. Anayasası ilan edildi.
 
1980 - Sol görüşlü Necdet Adalı ile sağ görüşlü Mustafa Pehlivanoğlu'nun idamıyla 12 Eylül Darbesi sonrası gerçekleşen 50 infazın ilki gerçekleşmiş oldu.
 
1982 - Toplamda 7485 kez sahne alacak Cats müzikali Broadway'de prömiyerini yaptı.
 
1985 - Achille Lauro adlı yolcu gemisi Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) üyesi militanlarca kaçırıldı.
 
1987 - Türkiye Komünist Partisi (TKP) ile Türkiye İşçi Partisi (TİP birleşerek Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP) adını aldı.
 
1989 - 26. Altın Portakal Film Festivali'nde "Uçurtmayı Vurmasınlar" filmi 5 dalda ödül aldı.
 
1991 - Türkiye'nin Atina Büyük Elçiliği basın ataşesi yardımcısı Çetin Görgü öldürüldü. Saldırıyı 17 Kasım Örgütü üstlendi.
 
1993 - Toni Morrison, Nobel Edebiyat Ödülünü kazandı.
 
1993 - Yusuf Bozkurt Özal liderliğinde, Yeni Parti adında siyasi bir parti kuruldu.
 
2001 - 11 Eylül saldırılarına yanıt olarak ABD, Terörizmle Savaş ilan etti ve Afganistan’ı bombalamaya başladı.
 
2002 - Nobel Tıp Ödülü'nü, İngiliz bilim insanları Sydney Brenner ve John E. Sulston ile Amerikalı H. Robert Horvitz paylaştı.
 
2002 - İsrail birliklerinin Gazze'de Han Yunus'a düzenlediği saldırıda 14 Filistin'li öldü, 110 kişi yaralandı.
 
2003 - Sinema oyuncusu Arnold Schwarzenegger, Kaliforniya valisi seçildi.
 
2012 - Hugo Chavez, Venezuela Devlet Başkanlığı seçimlerini ölümünden önce son kez kazandı.
 
2015 - Prof. Dr. Aziz Sancar, Nobel Kimya Ödülünü kazanan ilk Türk oldu.
 
 
 
Hazırlayan:Burçin TÜRKOĞLU
>